گالری موسیقی آذربایجان

منیم سئودیییم تورکولر

+ آذربایجان ائل ماهنێلارێ

آذربایجان ائل ماهنێلارێ

 

ابتدا متن و اطلاعاتی درباره ماهنی های آذربایجانی در این پست قرار می دهم انشاالله بزودی اجرای این ماهنی ها را با صدای اساتید بزرگ موسیقی و خوانندگان آذربایجانی جهت دانلود در اختیار شما عزیزان قرار خواهم داد. در این پست شما می توانید متن تعدادی از مشهورترین ماهنی ها را بخوانید.

 

 

ماهنی‌لار

تورک خلق ادبیاتی

یازان: علیرضا صرافی

 

ماهنی لارین چوخو بلا واسیطه ایش ، امک و مراسم لرده میدانا چیخدیغی اوٍچون ، اونلارین مئلودیسی ده اؤزلری ایله پارالل صورتده یارانمیشدیر.

اساسًا لیریک کاراکتر داشیان خلق ماهنیلاری مضمونجا موختلیفدیر . اونلارین بؤیوک اکثریتی‌نین ده محبت ، سئونلرین صاف دویغولاری ، حسرت و اضطرابلاری ترنم اوْلور . بیر پارا ماهنی لار دا خلق قهرمانلاری شأنینده یارانیب ، دیللره دوشموشدور "قاچاق نبی"، "زینب پاشا " ، "حیدرخان عمواوغلو" ، "قالانین دیبینده" و ... خراساندا "جوجوخان" ماهنیلاری او جومله دندیر.


ماهنیلار خلق صنعتکارلاری طرفیندن بسله نیب اوْخونس ادا ، عوموما تئز دیللره دوشر و بورادا عاشیق ماهنیلاری ایله فرقلنر . چونکو عاشیق ماهنیلاری عوموما عاشیقلارین واسطه سی ایله اوْخونار، حال بوکی ائل ماهنیلاری خلق ایچینده اوْلدوقجا یایغین ماهنیلار دیر و بیر چوخلارینین دیللر ازبریدیر.

 

اؤرنک اوْلاراق :

 

آپاردی سئللر سارامی

 

گئدین دئیین خان چوبانا

گلمه سین بو ایل موغانا

گلسه قالار ناحاق قانا

آپاردی سئللر سارامی

بیر اوجا بویلو بالامی

 

سارامیزی آییردیلار

بیزی غمله دویوردولار

هر یئتنی سویوردولار

آپاردی سئللر سارانی

بیر قارا ساچلی بالانی

 

آراز چایی آشدی ،داشدی

سئل سارامی آلدی قاشدی

سارا گؤزل قلم قاشدی

آپاردی سئللر سارامی

بیر قارا گؤزلو بالامی1

 

یارالییام دَیمه ، دَیمه ، دَیمه ، دَیمه

 

قاپیمیزین قاباغی سو کئچن آرخدی

دوروم چیخیم قاپییا ، یار گلن واختدی

یاری گؤرمه‌میشم اوقاتیم تالخدی

 

منده اؤز وطنیمین آزاد قیزییام

بو گؤزه ل تبریزین دان اولدوزویام

یارالییام دَیمه ، دَیمه ، دَیمه ، دَیمه

گولومون بوداغینی َایمه ، َایمه ، َایمه

 

آیاغیمی یاندیریب کوچه‌لر داشی

اوزومو یاندیریب گؤزومون یاشی

سنه قوربان اوْلوم یارین یولداشی

منده اؤز یاریمین ...

گؤز یاشیله سولارام تهران یولونو

بیر ایلدی گؤرمه میشم یاری بویونو

سئوگیلیم سال بوینوما قولاچ قولونو

منده اؤز وطنیمین2...

 

جوجوخان 3

 

جوجو خان خانلارین خانی

دره گزده یوخدور سانی

اوره کده قالدی آرمانی

حاییف سن‌دن اؤلدون جوجو

 

سنین تکین ننه دوغماز

فلک داشی داشا قویماز

نامرد جوانمردی سئومز

حاییف سن‌دن اؤلدون جوجو

 

دره گزی آلدین بوتون

یوخدو رشید سنین تکین

حلال اوْلسون امن سوتون

حاییف سن‌دن اؤلدون جوجو

 

اطرافینی سالدات توتدو

سنین باختین نئجه یاتدی

خانلار سنی ارزان ساتدی

حاییف سن‌دن اؤلدون جوجو

 

آتین باتلاقلارا باتدی

گوللـه دَیدی گؤزون یارتدی

حاییف سن‌دن اؤلدون جوجو

 

سندن منه یار اوْلماز

 

سندن منه یار اوْلماز

عهده وفادار اوْلماز .

یوزمین گول-چیچک آچسا

ایستی سیز باهار اوْلماز.

 

ناغارات 4

 

کۆسدۆرموسن چک نازیمی؛

قیشا دؤندرمه یازیمی؛

چالێب، دیندیرمه سازیمی؛

یارالییام یار ،یار

 

هر آغاجدا بار اوْلماز؛

هئیوا اوْلماز، نار اوْلماز؛

یوزمین گول-چیچک آچسا،

ایستیسیز باهار اوْلماز.

ایستیسیز باهار اوْلسا؛

بولبولسؤز گوللر آچماز.

ناغارات 5

 

 

ساری گلین

 

ساچین اوجون هؤرمزلر؛

گولو قونچا درمزلر ساری گلین

بوسئودا نه سئودادیر ؟

سنی منه آی وئرمزلر . نئیلیم آمان ،نئیلیم آمان

آمان ساری گلین

 

بو دره نین اوزونو،

چوبان قایتار قوزونو،

نه اوْلا بیر گون گؤره‌م

نازلی یاریمین اوزونو. نئیلیم آمان، نئیلیم آمان

آمان ساری گلین

 

عاشیق ائللر آیریسی،

شانا تئللر آیریسی، آیریسی

بیر گونونه دؤزمزدیم؛

اوْلدوم ایللر آیریسی . نئیلیم آمان ، نئلیم آمان

آمان ساری گلین 6

 

قارا گیله

گلمیشم اوتاغینا اویادام سنی ،

قارا گیله اویادیام سنی

نةگوزل خلق ائله‌ییب یارادان سنی

قارا گیله یارادان سنی

گؤتوروب قاچیرارام آرادان سنی

قارا گیله آرادان سنی

 

قیزیل گول اسدی؛

صبریمی کسدی؛

سیل گؤزون یاشین !قارا گیله

آغلاما بسدی!

 

تبریزین کوچه‌لری دولان بادولان،

قارا گیله دولان با دولان

سن کی منی سئومیرسن گئت آیری دولان!

قارا گیله گئت آیری دولان

نه سنه قیز قحطدیر، نه منه اوغلان

قارا گیله نه سنه اوغلان

 

آغاج اوْلایدیم؛

یولدا دورایدیم؛

سن گلن یولا قارا گیله

کؤلگه سالایدیم 7

 

قالانین دیبینده

قالانین دیبینده ییخیلدیم یاتدیم.

آینالی توفنگی دولدوردوم آتدیم.

وطنین یولوندا قان تره باتدیم.

ناغارات

 

یاشا سردار یاشا

سن مینلر یاشا!

قوشونو داغیتدین

سن داغا داشا!

 

قالانین دیبینده بیر داش اوْلایدیم؛

گلنه گئدنه یولداش اوْلایدیدم؛

وطنداشلاریملا قارداش اوْلایدیم.

ناغارات

 

قالانین دیبینده بیر اوزون سلوی،

کیمیمیز نیشانلی ،کیمیمیز ائولی،

یولومو گؤزله ییر بیر رعنا بویلو.

ناغارات

 

قالانین دیبینده ووردولار منی؛

اؤلمه دن مزارا قویدولار منی.

اؤلسم ده وطنده یورد آلار منی.

ناغارات

 

قالانین دیبینی دوشمان آلیبدی؛

وطنین سرداری هاردا قالیبدی؟

 

گولوستان باغینی اؤزوم اکرم

 

گولوستان باغینی اؤزوم اکرم

همی باغبانی اوْللام ،همی بیچرم

نئچه مجلیس ایچینده یاری سئچرم

آی گئدن اوغلان !

گئتمه بیر دایان !

عشقیندیر منی

آوارا قویان .

یئری ،یئری من ده گلیم دالینجا؛

دسمال ائله آپار منی یانینجا.

وطنیم صفالیدیر ،باغدیر ،مئشه دیر.

یاریمین قلبی صافدبر ، سانکی شوشه دیر .

یاردان آیری یاشاماق چتین پئشه دیر.

میز اوسته ناردی

دَیمه دیم قالدی

اونا دَیمرم

او یادیگاردی

یئری ،یئری من ده گلیم دالینجا؛

دسمال ائله آپار منی یانینجا.

اوجا داغلار باشیندا من تکم یاریم .

سنین ده بیر غمیوی من چکم یاریم

منیم نه واقتیمیدی آه چکم یاریم

میز اوسته لاله

الده پیاله

سئویرم سنی

گئتمه خیاله

یئری ،یئری من ده گلیم دالینجا؛

دسمال ائله آپار منی یانینجا 8

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1- (حافظ زاده - ارس در گذر تاریخ..ص264)

2- زهره وفایی، ماهنی لار، ص 52

3- جوجو خان خراسانین درگز ولایتینده قاجار سلطنتینی نین سون ایللرینده یئرلی خانلارین علئیهینه قیام ائتمیش و قاجار حاکیمینی درگزده‌ن قووموشور . سوْنرا روسلار ، محمدعلی‌شاهدان حیمایه اوٍچون نامردجه‌سینه اؤلدورلموشدور. اونون شأنینده یارانان ماهنی لار ایندی ده خراساندا دیللر ازبریدیر. باخشی لار تویلاردا و بایراملاردا "دوتار" ایله جوجوخان ماهنیسی نی اوْخویارلار.

4- ماهنیلاردا تکرار اولونان میصراعلار و مئلودیلره ناغارات دئیلیر.

5- اصغرنیاسونا بولبوللر ص 31

6- اصغرنیاسونا بولبوللر صص 96 و 95

7- اصغرنیاسونا بولبوللر صص 231 و 232

8- تبریز سؤزلو ادبیاتی آرشیویندن

منبع: مجله دیلماج شماره های 21-24 فولکلور 1

 

آذربایجان ائل ماهنیلاری

یازان:؟؟؟

 

آذربایجان ائل ماهنیلاری، ایسترسه سؤز قورولوشو و ایسترسه ده موسیقی آخارلیغی و دویغو دولغونلوغو باخیمیندان، آذربایجان موسیقیلی ائل ادبیاتی نین اولدوقجا یاییلمیش و خلق آراسیندا، کندلرده وشهرلرده، آغیزدان  آغیزا دولاشان وائل اوبا آراسیندا دؤنه  دؤنه و سئویله  سئویله اوخونان نوعلریندن بیریدیر.

هم ماهر چالقیچیلار و اوخویانلارین وسیله سی ایله ایفا ائدیلن و هم ده هر بیر سؤز بیلن، دیل آنلایان آذربایجانلی طرفیندن بویوک رغبتله اوخونولان و ائشیدیلن بو یاراشیقلی ماهنیلارین هامیدان قاباریق خصوصیتی اوندا دیرکی، بورادا سؤز غنایی شکیلده موسیقی ایله بیرله شیر وانسان دویغولارینی جوشدوران و اونلارا قول  قاناد وئرن گؤزه ل نغمه‌لر یارادیر.

حیاتین جور به جور قایناقلاریندان و هامیدان چوخ انسانین آرزو، ناکاملیق، سئوینج، حسرت و ایستکلریندن جوشان وخلق بدیعی یارادیجیلیغی نین ان اینجه جهتلرینی اؤزونده عکس ائتدیرن غنائی ائل ماهنیلاری، سؤز قورولوشو جهتدن چوخ سلیس و آخارلی اولور. سؤزلره سو آخاری وئرن بو روانلیق حتی اونلاردا بیر چوخ تشبیه، استعاره و مجازلارین ایشه آپاریلماسی ایله ده اسکیلمیر . غنائی ماهنیلارین چوخوندا ایشله دیلن ناغارات (برگردان  قاییدیش) لار اونلارین غنائی جهتدن بیرداها جانلاماسینا و درین تاثیر گؤسترمه سینه یاردیم ائدیر.

اساسًا غنائی احساسلارلا دالغالانان غنایی ائل ماهنیلاری، اؤز طبیعی آهنگدار لیغی ایله موسیقی‌یه یاخینلاشیر واونونلا آیریلماز بیر سیرداشلیق تاپیر و موسیقی هاوالارینین چوخو خصوصیله موغاماتلا بیرلیکده و اورتاقلاشا ایفا ائدیلیر . آذربایجان ائل ماهنیلاری مضمون اعتباری ایله اوْلدۇقجا غنی دیرلر .

بونلارین سیراسیندا بیرچوخ امک، اکینجی‌لیک تاریخی قهرمانلیق، رسوم و مراسم ماهنیلاری یئرلشدیگی حالدا ائل ماهنیلارینین هامیدان چوخ یاییلمیش حیصه سینی لیریک (غنائی) ماهنیلار تشکیل ائدیر.

آذربایجان غنائی ائل ماهنیلاری اساسًا تک سسله اوخونور، لاکین بعضی ماهنیلار خور و یا دئییشمه حالیندا اولدوغو اوچون ایکی سسلی و گاهدان دا چوخ سسلی اولورلار . ماهنیلارین چوخو شور، سه گاه، بایات شیراز، راست ، چهارگاه و بو کیمی هاوالارا اساسلانیر . ماهنیلار وزن و ریتم باخیمیندان دا چوخ رنگارنگ دیرلر. ماهنیلارین وزنی قوشما، دوبیتی، بایاتی، گرایلی و آیرێ-آیرێ خلق شعر قالیبلاریندان تشکیل اولور.

وحشی داغ چیچک‌لری نین رایحه سینی داشییان بو گوزه‌ل ائل نغمه لری و اونلا رین موسیقی ایله اولان الفت و آیریلمازلیغی، چوخدان بری و حتا دئمک اولارکی، آذربایجان موسیقی سی نوتا آلینان گوندن آذربایجانین معروف آهنگسازلاری و اوخویانلاری اوچون توکه‌نمز بیر قایناق اوْلموشدور . اۆستلرینه موسیقی آهنگی قویولان گوندن بو ماهنیلاری هر بیری آیرێ-آیرێ خواننده لرین طرفیندن و جوربه جور

موسیقی سازلاری و حتی دسته جمعی ارکسترلرایله ایفا ائدیلمیشدیر

قوزئی آذربایجاندا ائل ماهنیلارینین توپلانماسی و نوتا سالینماسیندا ایکی بؤیوک موسیقی اوستادی یعنی اوزئیر حاجی بیگ‌اوف و مسلم ماقامایئف‌ین چوخ اهمیتلی رولو اولموشدور.

آذربایجان موسیقی‌سی‌نین آیرێ-آیرێ ساحه‌لرینده اوْلدۇغو کیمی، بو ایکی قدرتلی صنعتکار، ائل نغمه‌لری‌نین توْپلانماسیندا دا دگرلی آددیملار گؤتورموش و بیرسیرا امک، رقص، معیشت، رسوم و مراسیم هاوالارینی نوتا آلماقلا بیرلیکده، ائل ماهنیلارینین اساس قولونو تشکیل وئرن ائل نغمه لرینی بیر چوخ خواننده‌لرین و هامیدان اول آذربایجانین مشهور خواننده‌سی قاریاغدی اوغلو جبارین اوخوماسیندان نوتا سالمیشلار.

اوزئیر حاجی بیگ‌اوف و مسلم ماقامایئف‌ین بو قیمتلی ایشیندن علاوه بولبول محمداوف، سعید رستم‌اوف، جهانگیر جهانگیراوف، فکرت امیراوف، توفیق قولویئف و باشقا آدلیم موسیقی خادیملری بو ماهنی لارین توپلانماسی و نوتا سالینماسیندا امک صرف ائتمیش و اونلاری مختلف خواننده لرین طرفیندن خلق چالغی آلت‌لری ایله ایفا ائدیلمه سینه یاردیم گؤسته‌رمیشلر . نوتا آلینمیش بو ماهنیلار سؤزلری ایله بیرلیکده دفعه‌لرله آذربایجان جمهوروسوندا کتابچا و بروشورلار شکلینده چاپ ائدیلیب و هله ده چاپ اولوب یایێلماقدادیر . یئری گلمیشکن دئمک لازیمدیرکی، بو ماهنیلارین ایللردن بری گرامافون صفحه‌سینه و داها سونرالار نوارا سالینماسی اونلارین خلق آراسیندا داها دا گئنیش و هر طرفلی یاییلماسینا یول آچمیشدیر.

جنوبی آذربایجاندا ماهنیلارین یاراندیقلاری و یاییلدیقلاری گوندن هامیدان چوخ «سازاندا» دسته لری طرفیندن تویلاردا و ییغوالاردا (شنلیک اوچون قورولموش مجلسلرده) چالغی آلت‌لریندن تار، قاوال، ساز، کمانجا، قره‌نی، قارمون ایله بیرلیکده اوخونماقلا خلق آراسیندا یاییلیر هر یئرده ائوده  کوچه ده آغیزلاردا گزیر و دیللر ازبری اولوردو.

پهلوی رژیمی ایللرینده آذربایجان دیلینده یازماغین اوخوماغین و حتا دانیشماغین یاساق اولدوغو سیرالاردا ائل ماهنیلاری دیلیمیزین و دویغولاریمیزین ان گوجلو و توکه‌نمز ترنم چوسو کیمی هئچ زامان سوسمامیش اونون احساس جوشدوران سسی و نفسی شهرلرده و کندلرده فرش کارخانالاریندا و اکین یئرلرینده. داغلاردا و دره لرده اوخونموش و ائشیدیلمیشدیر . بورادا اوزون ایللر آذربایجان دیلینده کتاب و مطبوعاتین نشری قدغن اولدوغو اوچون بو خصوصدا چیخان کتابلارین سایی چوخ آز و سئیرک اولموشدور. ائل ماهنیلاری‌نین جنوبی آذربایجان میللی ارکستری‌نین {ده} ده‌گرلی تاثیری اولموشدور.

بو خصوصدا نشر اولونان مجموعه لردن بیریسی ده ائله همین ایلده تبریز موسیقی اوستادلاریندان آقای حسن عذاری طرفیندن توپلانیب و «ترکی تصنیفلر - به ضمیمه خودآموز و طرز کوک تار و دستگاهها» آدیله چمن آرا مطبوعاتی طرفیندن نشر ائدیلمیشدیر.

بو مجموعه ده موسیقی دستگاهلاری نین آدلاری و ردیف لری توضیح وئریلیب وچالقی آلتلرینین آیری - آیری دستگاهلار اوسته نه سایاق آکورد (کوک) اولماقلاری باره ده معلومات وئریلدیگدن سونرا، یوز ایگیرمی دن چوخ ائل ماهنیلارینین متنلری چاپ ائدیلمیشدیر . مرحوم عذارینین توپلادیغی بومجموعه اؤزلویونده مکمل بیر آرشیو اولدوغو حالدا، اورادا سؤزلرین یازیلیشیندا و هابئله چاپیندا چوخلو یانلیشلار گئتمیش و مرحوم عذاری ده هانسی علتلره گؤره بیر پارا سؤزلری دگیشمیش و اونلارین یئرینه اویوشمایان سؤزلر قویموشدور مثلاً:

 

١  یادیما سن دوشنده ماهنی‌سیندا

داغلارا چن دوشنده / سونبوله دن دوشنده یاخود گول اوسته نم دوشنده /

روحوم بدنده اوینار / یادیما سن دوشنده /

 

بندینی بئله گؤسترمیشدیر:

داغلارا سیل دوشنده گللره دن دوشنده/ روحوم بده ن

دن اوینار/ یادیما سن دوشنده (ص  ۵٠  همان کتاب)

 

٢  باغچادان آلما درره م ساتارام ماهنی‌سیندا

باغچادان آلما ده ررم ساتارام

اوزاقدا دورما گللم چاتارام

هارای یار الیندن

او قارا تئللریندن

 

سؤزلرینی بئله گؤسترمیشدیر.

باغچادان ده ره م ساتارم

اوزاقدا دورما گله ره م چاتارام

هارای تئللروندن

او قارا تئللروندن ( ص  ۵٨  همان کتاب)

 

٣  قارا گؤزلر ماهنی‌سیندا

مندن آیری گزن یاردان

یانیق باغریم اوزن یاردان

کهلیک کیمی سوزن یاردان

گؤنول گلمیش زارا گؤزلر

قارا گؤزلر

آدیم دیلدن دیله دوشدی

سونا ووردوم گؤله دوشدی

مجنون اولوب چؤله دوشدی

کؤنول اولموش یارا گؤزلر

قارا گؤزلر

 

سؤزلرینی آلتداکی سایاق گؤسترمیشدیر:

مندن آیری گزر یاردان

یازیق گؤنلوم کسر یاردان

کهلیک کیمی سوزر! یاردان

نئینه میشم قارا گؤزلر

قارا گؤزلر

آدیم دلبر دیله دوشدوم

هونا! ووردوم گوله دوشدوم

مجنون کیمی چوله دوشدوم

گؤگل اولسون قارا گؤزلر

قارا گؤزلر   ۶۶ همان کتاب)

 

آذربایجان ائل ماهنیلاریندان بیر سیراسینا اؤز صحیفه لرینده یئر وئرن بیر آیری مجموعه ١٣٢٩ جو ایلده آذربایجان تئاتر وموسیقی خادملریندن پرویز پرویزی طرفیندن «مجموعه جدیدترین ترانه و تصنیفهای رادیو تهران و رادیو تبریز: فارسی - محلی - گیلکی - کردی - نشاط انگیز (غربی) به انضمام بیوگرافی هنرمندان و هنرپیشگان آذربایجان (جلد اول) عنوانی ایله نشر ائدیلمیشدیر . کتابین داشیدیغی عنواندان آنلاشیلدیغی کیمی بورادا، آذربایجان ائل ماهنیلاریندان علاوه، فارسی کردی، گیلکی و غربی (نشاط انگیز ) ماهنیلار دا وئریلمیش و او گونکو حاکم سیاستدن قورونماق اوچون آذربایجان یئرینه محلی سؤزو ایشله دیلمیشدیر!

بورادا چاپ اولموش آذربایحان ائل ماهنیلاری سیرا سیندا، سؤزلری معین شاعیریرلر طرفیندن قوشولموش ماهنیلار وهابئله غزللرده وئریلمیشدیر. بو مجموعه نین ده چاپیندا بیر چوخ یانلیشلار گئتمیش دیر.

اوچونجو مجموعه، «ترانه های ملی فارسی - آذربایجانی» آدیله ١٣٣١  جی ایلده تهراندا نشر ائدیلمیشدیر. توپلایانی معلوم اولماییب ١۶۴ صفحه دن عبارت اولان بومجموعه ده ساغ طرفده فارسی و سول طرفده آذربایجانی ماهنیلاری چاپ اولموشدور . بو مجموعه، سؤزلرین دوزگون یازیلیشی و ماهنیلارین آیدینلیغی جهتدن قاباقکی مجموعه لردن داها اوستون دور.

بونلاردان علاوه ١٣۴١ و ١٣۴٣  جو ایللرده تورکی (تورکجه) ترانه لر عنوانی آلتیندا حسن مجید زاده طرفیندن توپلانیب و آتروپات کتاب ائوی نین مباشرتی ایله نشر اولموش ایکی جلدلیکده بیرسیرا آیری-آیری معاصیر وکلاسیک شاعیرلر طرفیندن قوشولموش ماهنیلار و غزللر ایله بیرلیکده بیر چوخ ائل ماهنیلاری دا درج ائدیلمیشدیر.

یوخارداکی آدی چکیلن مجموعه لرین اونلاردا اولان یانلیشلار و چاتیشمازلیقلارا باخمایاراق، اختناق ایللرده توپلانیب چاپ ائدیلمه سی آذربایجان موسیقیلی خلق ادبیاتی ساحه سینده گؤرولن تقدیره لایق ایشلردن بیری اولموشدور.

منبع: ٣ فولکلور آراشدیرمالاری

 

اینک متن چند ماهنی که درسالهای گذشته از وبلاگهای آذربایجانی در اینترنت دریافت کرده ام:

قاراگیله*

 

گلمیشه‌م اوتاقینا اویادام سنی

قاراگیله ، اویادام سنی

نه گؤزه‌ل خلق ائله‌ییب یارادان سنی

قاراگیله ، یارادان سنی

گؤتۆروب من قاچارام آرادان سنی

قاراگیله ، آرادان سنی

 

قئزیل گۆل اسدی

صبریمی کسدی

سیل گؤزۆن یاشێن قاراگیله

آغلاما بس دی

 

تبریزین کوچه لری دوْلان با دوْلان

قاراگیله ، دوْلان با دوْلان

اگر منی سئومه‌ییرسن گت آیری دوْلان

قاراگیله ، گت آیری دوْلان

نه منه قئز قحط‌دیر نه سنه اوْغلان

قاراگیله ، نه سنه اوْغلان

 

آغاج اوْلایدێم

یوْلدا دۇرایدێم

سن گله‌ن یئره قاراگیله

کؤلگه سالایدێم

 

ائویمیزین قاباقێ سۇ گله‌ن آرخ دێ

قاراگیله ، سۇ گله‌ن آرخ دێ

دوروم چیخیم ایوانا یار گله‌ن واخت دی

قاراگیله ، یار گله‌ن واخت دێ

یارێم گلیب چێخمایێر اوقاتیم تلخ دی

قاراگیله ، اوقاتیم تلخ دی

 

دربند آرالێ

کونلوم یارالێ

بیر یار سئومیشم قاراگیله

ائل لر مارالێ

 

متن قاراگیله اجرا شده توسط

عالیم قاسیموو:

 

گلمیشه‌م اوْتاقێنا اوْیادام سنی

قاراگیله ، اوْیادام سنی

نه گؤزه‌ل خلق ائله‌ییب یارادان سنی

قاراگیله ، یارادان سنی

گؤتۆروب من قاچێرێم آرادان سنی

قاراگیله ، آرادان سنی

 

قئزیل گۆل اسدی

صبریمی کسدی

سیل گؤزۆن یاشێن قاراگیله

آغلاما بس دی

 

تبریزین کوچه‌لری دوْلان با دوْلان

قاراگیله ، دوْلان با دوْلان

اگر منی سئومیرسن گت آیرێ دوْلان

قاراگیله ، گت آیرێ دوْلان

نه منه قئز قحط‌دیر نه سنه اوْغلان

قاراگیله ، نه سنه اوْغلان

 

دربند آرالێ

کونلوم یارالێ

بیر یار سئومیشم قاراگیله

تبریز مارالێ

 

*در بعضی نوشته‌ها دیده می شود که معنی "قاراگیله" را دقیق بیان نکرده و یا آنرا مبهم تلقی کرده اند. چنانچه گفته شده "قاراگیله" در لهجه تبریز معنی "منیم عزیزیم=عزیزمن" را می دهد. باید بگویم که معنی اصلی این کلمه "نور چشم" و البته عزیزتر و گرامی تر از نور چشم است. چون اصطلاح "اوْ منیم گؤزۆمۆن گیله‌سی دیر" در لهجه چاراوْیماق به معنی او "نور چشم" من است و حالا وقتی کلمه "قارا" به آن اضافه می شود. که عبارت "قاراگیله" درست عدسی و بخش اصلی چشم می باشد (به چشم انسان نگاه کنید). عزیزتر از "نور چشم" بودن را می شود فهمید. حتی در بعضی نقلها عبارت "قاراگیله‌م" استفاده شده و می شود که این خود دلیل بر منظور و معنی مورد اشاره ماست.

 

یار بیزه قوناق گله‌جئک

 

یار بیزه قوْناق گله‌جک

بیلمیره‌م نه واخت گله‌جک

سؤز وئریب صاباح گله‌جک

 

آلا گؤزون آلدی جانیم

الدن گئدیپ تاب توانیم

سنه قوربان منیم جانیم

 

یار بیزه قوناق گله‌جک؛ بالام

بیلمیره‌م نه واخت گله‌جک؛ گولوم

سؤز وئریب صاباح گله‌جک

 

دارا زۆلفون سال هر یانا

گؤزله‌رین بنزه‌ر جئیرانا

باخدێم قالدێم یانا یانا

یار بیزه قوْناق گله‌جک؛ بالام

بیلمیره‌م نه واخت گله‌جک؛ گۆلۆم

سؤز وئریب صاباح گله‌جک

 

بو ماهنی‌دا اوْخۇجۇلار چوْخلۇ "کۆچه‌لره سۇ سپمیشه‌م" ماهنێ‌سێندان قاتێب اوْخۇرلار، نئجه کی ایفالاری ائندیریب قۇلاق وئرسه‌ز بۇنو آچێقجا گؤره‌بیله‌رسیز.

 

آی بری باخ

 

پنجره‌نین میلله‌ری ؛ آی بری باخ؛ بری باخ

آچێب قێزیل گۆللـه‌ری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ

اوْغلانلارێ یوْلدان ائیله‌ر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ

قێزین شیرین دیلله‌ری؛ آی بری باخ؛ بری باخ

پنجره‌ده‌ن داش گلیر؛ آی بری باخ؛ بری باخ

خۇمار گؤزده‌ن یاش گلیر؛ آی بری باخ؛ بری باخ

سنی منه وئرسه‌له‌ر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ

هرگؤره‌نه خوْش گلیر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ

پنجره‌نی باغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ

من گئدیره‌م، آغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ

گئدیب گینه گله‌رم؛ آی بری باخ؛ بری باخ

اؤزگییه بئل باغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ

 

آیرێلێق

گئجه‌لر فیکریندن یاتا بیلمــیره‌م

بۇ فیکری باشێمدان آتا بیلمیره‌م

نئینه‌ییم کی سنه چاتا بیلمیره‌م

آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق

هر بیر دردن اوْلار یامـان آیرێلێق

 

اۇزۇندور هیجریندن قارا گئجه‌لر

بیلمیره‌م من گئدیم هارا گئجه‌لر

وۇروبــــدور قلبیمه یارا گئجه‌لـر

آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق

هر بیر دردن اولار یامـــان آیرێلێق

 

 

سیزه سلام گتیرمیشه‌م

 

سرین سۇلۇ بۇلاقلاردان، بۇلاقلاردان

یاشێل یارپاق بۇداقلاردان، بوداقلاردان

لاله رنگلی یاناقلاردان، بال سۆزوله‌ن دوْداقلاردان

سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشه‌م

 

گؤی خزرین کناریندان ، گؤزه‌ل اوْدلار دییاریندان {هئی}

ساوالانێن وۇقاریندان ، کوْر اوْغلۇنون نیگارێندان

سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشه‌م

 

قوْچ نبی‌نین هجرینده‌ن ، هجریندن

ستارخانین هۆنه‌رینده‌ن ، هۆنه‌رینده‌ن

بئهرنگی‌نین شهریندن ، دان اۇلدوزلۇ سحریندن

سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشه‌م

 

قاتار قاتار دۇرنالاردان ، یاشێل باشلێ سوْنالاردان {هئی}

آتالاردان ، بابالاردان ،آغ بیرچه‌کلی

سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشه‌م

 

آذربایجان مارالی

 

آی قیر گزمه آرالێ
کؤنلوم سندن یارالێ
گؤزله‌رینه حئیرانام
آذربایجان مارالێ

 

سن بۇلاق اۆسته گله‌نده
قئیقاجی باخێب گۆله‌نده
آلدێن صبری قراریمی
آذربایجان مارالێ

 

من قۇربانام گؤزله‌ره
شیرین شیرین سؤزله‌ره
بیر قوْناق گل بیزله‌ره
آذربایجان مارالێ

 

اوْ گۆنه قۇربان کسه‌ره‌م
گلمه‌سه‌ن سنده‌ن کۆسه‌ره‌م
گزه‌ره‌م سنده‌ن آرالێ
آذربایجان مارالێ

 

گئده ک قیرخ قیز یایلاغێنا
مارال جئیران اوْیلاغێنا
ائنه‌ک عیسا بۇلاغێنا
آذربایجان مارالێ

 

تورش سۇ اوْلسۇن یایلاغێمێز
گؤزه‌ل شۇشا اوْیلاغێمێز
سن اوْلایدین قوْناغێمێز

آذربایجان مارالێ

 

بو قالا داشلێ قالا

 

داغلارا چن دۆشه‌نده
سۆنبوله دن دۆشه‌نده
روحوم بدنده اوْینار
یادیما سن دۆشه‌نده

 

بۇ قالا داشلێ قالا
جینقیللی داشلێ قالا
قوْرخۇرام گئج گله‌سن
گؤزله‌ریم یاشلێ قالا

 

قێزیل گۆل اوْلمایایدێ
سارالێب سوْلمایایدێ
بیر آیرێلێق بیر اؤلۆم
هئچ بیری اولمایایدێ

 

بو قالا داشلێ قالا
جینقیللی داشلێ قالا
قوْرخۇرام گئج گله‌سن
گؤزله‌ریم یاشلێ قالا

 

باغا گیردیم اۆزۆمه

 

باغا گیردیم اۆزۆمه

تیکان باتدێ دیزیمه

اییلدیم چێخارتماغا

یار گؤرۆندۆ گؤزۆمه

 

آی قێز حئیرانێن اوْللام

آی قێز جئیرانێن اوْللام

گئده‌رسن یوْلا ساللام

قالارسان قادان آللام

 

مئیوه‌ده اۆزۆم قالدێ

درمه‌دیم اۆزۆم قالدێ

بیر ائوده ایکی باجێ

بیرینده گؤزۆم قالام

 

سن‌سیز

 

آهو کیمی گؤزلرین
شیرین شیرین سؤزله‌رین
سن منیم‌سن من سنین
نییه لازیم سؤزله‌رین

جانیم گؤزۆم آی سؤزۆم
سن‌سیز من نئجه دؤزۆم

 

سن‌سن منیم اؤز گۆلۆم
چمه‌نده کی بۆلبۆلوم
من سنده‌ن ال اۆزمه‌ره‌م
سن‌سن منیم سئوگیلیم
جانیم گؤزوم آی سؤزۆم
سنسیز من نئجه دؤزۆم

 

آی قیز دور گل یانێما
قادان بالان جانێما
من سنده‌ن ال اۆزمه‌ره‌م

آند اوْلسۇن ویجدانیما
جانیم گؤزوم آی سؤزۆم
سن‌سیز من نئجه دؤزۆم

 

××××××××

آراز آخار لیل ایله
دسته دسته گۆل ایله
من یاریمی سئویره‌م
شیرین شیرین دیل ایله

باغچالارێ سارێ گۆل
یارێ غونچا یارێ گۆل
گئج آچێلدێن تئز سوْلدۇن
اولمایایدێن بارێ گۆل

آی لاچین، جان لاچین، من سنه قۇربان لاچین

یئری یئری نیشان یار
یئری عشقه دوشه‌ن یار
ائلچی‌له‌ری قێریلمیش
اؤزۆ ائلچی دوشه‌ن یار

آلما آتدێم نار گلدی
کتان کؤینه‌ک دار گلدی
قاپێ‌یا کؤلگه دۆشدی
ائله بیلدیم یار گلدی

آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین

سۇ آتدێم یارا دَیدی
الیم دۇوارا دَیدی
دیلیم منیم قۇروسون
نه دئدیم یارا دَیدی

ائله بیر اوْدا یانسێن
پروانه اوْدا یانسێن
من یاندێم یار اؤزۆندن
ائشینسین اوْدا یانسێن
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین

نویسنده : ماحمیت سینماز ; ساعت ۱:۱۳ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٥/۱٠